[ خب لابد میدانید فاطمه رجبی دو تا مطلب را جع به میرحسین نوشته و نبوی هم طبق معمول در طنزش استفاده کرده. میرحسین از طنزی که نبوی در حمایت او نوشته به شدت انتقاد کرده.]
گاهی جنسیتزدگی زبانی را این گونه تعریف میکنند؛ « زبانی جنسیتزده است که کاربرد آن تمایزی بیادبانه، نامربوط یا ناعادلانه را در میان جنسیتهای مختلف به وجود آورده یا ترویج نماید.»*
از متن دیرحسن موسوی و فاطی عصبی ابراهیم نبوی:
· الهی قد شوهرت یک ده سانتی هم شده بلندتر بشود.
· وعاظ مکرم که به همسرشان حمیده خانم میگویند منزل.
· آبجی، مصب تو شکر که یاد شمسی پهلوون ... را زنده کردی.
· نکند این نامه را فاطمه رجبی در مخالفت با میرحسین ننوشته و زهرا رهنورد در حمایت از شوهرش نوشته؟
o تو متعلق به شوهر و بچههایت فقط نیستی، تو متعلق به همه مردمی.
o ای فاطی عزیز!
o فاطی جان! قربانت گردم!
o الهی روی میز آشپزخانهات همیشه پر از خودکار و کاغذ باشد.
اول :جنسیت زدگی در واژگان (صَرف) که خودشان دو گروه هستند. آنهایی که مستفیما دلالت بر زنانه بودن میکند، مثل: فاطی جون، خاله زنک، آبجی، خاله خانباجی، شمسی پهلوون، فاطی سیبیل، منزل.
و آنهایی که روابط خویشاوندی را دستمایه میکند مثل: شوهرت، شوهر وبچههات.
خواندن این عبارت دید خوبی میدهد: « گاهی زنان با توجه به رابطه خویشاوندیشان متحمل نابرابری و فرودست انگاری زبانی میشدند. بررسیها نشان دادند نقش زن به عنوان همسر بیش از همه موارد آماج تبعیض و نابرابری قرار گرفته است. در این مورد زن به عنوان جنس دوم و موجودی فرودست و دستنشانده مرد انگاشته شده است.»
دوم: جنسیتزدگی در حوزه معنا، مثل: فاطی جان! قربانت گردم. // زن رو خدا زده. // الهی روی میز آشپزخانهات...
اینها فقط در صورتی بامزه و خندهدار هستند که خطاب به یک زن به کار رفته باشند. این یک طرفه بودن، بر اندیشه سازنده این جملات دلالت می کند. **
از متن اطلاعیه میرحسین موسوی درباره طنز یک نویسنده درباره خانم فاطمه رجبی
· اگر همان جملات به هر علتی و هر بهانهای در مورد زنانی از بستگان خود او بیان شده بود، آرزو میکند هرگز آن را ننوشته.
· سخت ترین قشریگریها و مزمن ترین خصومتها و بدترین نیتها برای بیرون کردن زنان ما از میدان سیاست و اجتماع نمیتوانند آن جفا را بکنند که چنین مرزشکنیهایی موجب میشود
· با رواج چنین شیوههایی دیگر هیچ زنی جرات اظهار نظر در سطح جامعه را نداشته باشد.
· امیدوارم ابراز تاسف این خدمتگزار مردم در پیشگاه تمامی بانوان از اقدام آن نویسندهی مقیم خارج از کشور ارزش و اثری در تخفیف این امر داشته باشد.
که محور نقدش را دفاع از حقوق زنها با انتقاد از ادبیاتی که جنسیت را تحقیر میکند، قرار داده.
لینکهای تکمیلی:
نامه فاطمه رجبی به میرحسین// یادداشت فاطمه رجبی؛ مسافت دیوار خانه موسوی...// جواب نبوی به بیانیه میرحسین
پی نوشت:
*مطالب داخل کروشه و به طور کلی چارچوبی که در این نوشته استفاده کردم، از کتاب «فرادستی و فرودستی در زبان» نوشته مریم پاکنهاد، بود.
** دو چیز در این مورد کار را سخت میکند. یکی؛ طنز بودن نوشته مورد بحث. که خوب بعضی موارد شاید در طنز با قطعیت محکوم نشه. دیگری : ویژگی های ساختاری زبان فارسی و اندیشههای فارسی زبانان. که خود به خود این نوع نوشتن را به هر نویسندهای تحمیل میکند.